Akranları tarafından fiziksel, sözel, cinsel ya da duygusal zorbalığa maruz kalan çocukların, bu tür yaşantıların sonucunda olumsuz yönde etkilendikleri bilinmektedir.
Zorbalığı daha iyi anlayabilmek için, yazıda geçecek olan bazı kavramları özetlemek gerekirse, zorbalığı yapan kişiye “Zorba”, zorbalığa maruz kalan kişiye de “Kurban” denmektedir. Bir başka grup ise kimi zaman zorba davranışlar sergilemekte, kimi zaman ise zorbalığa maruz kalabilmektedir ve bu kişiler “Zorba-Kurban” şeklinde tanımlanabilmektedir.
Zorbalıkla ilgili derleme çalışmalarını incelediğimde, zorbalığın tanımlarında bulunan ortak noktaların altını tekrar çizmek istiyorum. Bunlar;
•Zorbalık, bilinçli ve kasıtlı olarak yapılan ve kurbana fiziksel, zihinsel, sosyal ya da psikolojik zarar verme amacı güden söz ve eylemleri içerir.
•Zorbalığın belli bir süre tekrarlanma özelliği vardır.
•Kurban, kendini koruyamayacak ve savunamayacak durumdadır.
•Zorbalar eylemlerini bireysel ya da grupla yapabildikleri gibi, kurbanlar da bu eylemlerden bireysel ya da grup olarak zarar görebilirler.
•Zorbalar, bu tür eylemlerden dolayı genellikle kendilerine çıkar sağlayabilirler.
Zorbalık türlerine bakıldığında ise, zorbalık kavramının “Doğrudan” ve “Dolaylı” olarak sınıflandığını görmekteyiz. Doğrudan zorbalık, fiziksel ve sözel saldırı davranışlarını içerirken, dolaylı zorbalık ise, kasıtlı yalnız bırakma veya sosyal ortamlardan yalıtım gibi davranışları içermektedir.
Doğrudan zorbalıkta, doğrudan ve açık olarak birinin diğeri üzerindeki güç, statü ve hâkimiyetini gösterme isteği vardır. Zorbalığa maruz kalan birey zorbanın kim olduğunu bilir. Kurban ve zorba yüz yüzedir. Doğrudan zorbalık, vurma, tekmeleme, ısırma, çimdikleme gibi fiziksel saldırıları, hakaret ve aşağılama gibi sözel olarak yöneltilen saldırılarla, çirkin yüz ifadeleri ve el kol hareketlerini kapsar.
Dolaylı zorbalık kişinin sosyal olarak yalnızlaştırılması, hakkında dedikodu yayılması, sosyal çevresinin manipüle edilmesi ve kasıtlı olarak gruptan dışlanması gibi davranışları içerir. Kurbana doğrudan saldırıdan çok, arkadaşları arasında asılsız sözel ifadelerle zarar vermek amaçlanır. Üçüncü kişiler yoluyla yapılan veya kurbanın zorbayı tanıyamadıkları durumlar söz konusudur. Sözel olarak kurbana isim takma, tehdit etme, alay etme, küçük düşürme, göz hapsine alma, gruptan dışlama, konuşmama ve sessizleştirme vardır. Kurbanın rahatsız edilmesi, kusurlarıyla uğraşılması, duygularının incitilmesi, saldırganlığa maruz bırakılması, kurbanın eğlence unsuru olarak kullanılması ve kurbana karşı çirkin davranışların sergilenmesine sık rastlanır. Burada bireyin sosyal statüsüne ve benlik kavramına zarar vermek amaçlanır. Bu durum dijital çağ dediğimiz günümüzde karşımıza siber zorbalık olarak da çıkmaktadır.
Toplumsal yaşantının sürdürüldüğü ortamlarda meydana gelen zorbalığın nedenlerini yalnızca tek bir alana bağlamak sorunu çözme açısından eksik kalacaktır. Zorbalık olaylarının nedenini kişi ve kişinin yetiştiği aile dinamikleri, zorbalığın görüldüğü ortamın özellikleri ve toplumsal olarak farklı düzeylerde ele almak mümkündür. İstenmeyen davranışlar bu değişkenlerden yalnızca birinin sonucu olarak değil, genellikle farklı değişkenlerin etkileşiminin bir sonucu olarak ortaya çıkması açısından her alandan değerlendirmesi gereken bir durumdur.
Sonuç olarak, zorba davranışların görülme sıklığının azaltılabilmesi için hem bireysel hem de toplumsal düzeyde destek gerekmektedir. Bu nedenle zorbalığın olası sonuçları ve önlenmesi ile ilgili yazılarımı haftaya sizlerle paylaşmaya devam ediyor olacağım.
